Podbicie stopy potrafi zdecydować o tym, czy but sportowy daje stabilność, czy po kilkunastu minutach zaczyna uciskać i powodować drętwienie. Wyjaśniam, gdzie znajduje się ta część stopy, czym różni się wysokie i niskie podbicie oraz jak dobrać obuwie, sznurowanie i rozmiar do treningu, biegania lub sportów drużynowych.
Najważniejsze zasady wygodnego dopasowania obuwia
- Podbicie to górna, grzbietowa część stopy, a nie podeszwa ani pięta.
- Przy wysokim podbiciu najważniejsze są większa objętość cholewki i brak ucisku od języka.
- Przy niskim podbiciu liczy się dobre trzymanie śródstopia, żeby stopa nie przesuwała się w bucie.
- W butach sportowych zostaw zwykle 0,5-1 cm luzu przed palcami, ale nie kupuj obuwia wyraźnie za dużego.
- Ucisk można często zmniejszyć przez zmianę sposobu sznurowania, bez wymiany całego obuwia.
Gdzie znajduje się podbicie stopy i za co odpowiada
Podbicie znajduje się na grzbietowej stronie stopy, czyli na jej górze, między palcami a stawem skokowym. W tym obszarze przebiegają między innymi ścięgna prostowników palców oraz znajdują się kości śródstopia. To właśnie tutaj cholewka i język buta mogą wywierać nacisk.
W codziennym języku podbiciem czasem nazywa się także sklepienie stopy. To dwa różne pojęcia. Sklepienie podłużne dotyczy łuku widocznego od strony podeszwy, natomiast podbicie opisuje górną część stopy. Rozróżnienie ma znaczenie, bo but może być wygodny pod podeszwą, a jednocześnie zbyt niski w górnej części.
Podczas chodzenia i biegania podbicie pomaga przenosić siły między tylną a przednią częścią stopy. Nie oznacza to jednak, że trzeba je mocno stabilizować twardym materiałem. Z mojego doświadczenia wynika, że większą różnicę robi odpowiednia przestrzeń i równomierny nacisk niż agresywne elementy usztywniające.
Wysokie i niskie podbicie zmieniają sposób dopasowania
Wysokie podbicie
Przy wysokim podbiciu stopa zajmuje więcej miejsca w pionie. Typowy sygnał to uczucie, że but jest dobry na długość i szerokość, ale język mocno naciska od góry. Mogą pojawić się odciski, zaczerwienienie, mrowienie albo ból nasilający się podczas biegu.
Najlepiej szukać modeli o większej objętości w śródstopiu, z miękką lub elastyczną cholewką i klasycznym sznurowaniem. Pomocne bywają buty z większą liczbą oczek, ponieważ pozwalają dokładniej rozłożyć nacisk. Sam napis „wide” nie daje gwarancji, że obuwie będzie wysokie w podbiciu, dlatego trzeba przymierzyć konkretny model.
Przeczytaj również: Czy w butach do biegania można chodzić? Tak, ale - co musisz wiedzieć
Niskie podbicie
Niskie podbicie oznacza mniejszą wysokość stopy w śródstopiu. W takim bucie często zostaje pusta przestrzeń pod językiem, a pięta i śródstopie nie są wystarczająco stabilne. Podczas szybkich zmian kierunku stopa może przesuwać się do przodu lub na boki.
W tym przypadku lepiej sprawdza się cholewka, która dobrze obejmuje śródstopie, oraz sznurowanie pozwalające dopasować górną część buta. Nie polecam jednak kompensowania luzu przez kupowanie mniejszego rozmiaru. Zbyt krótki but ogranicza palce i może powodować większe problemy niż sama luźna cholewka.
| Typ podbicia | Typowy problem | Czego szukać w bucie |
|---|---|---|
| Wysokie | Ucisk od języka i sznurówek | Większa objętość, elastyczna cholewka, regulowane sznurowanie |
| Niskie | Przesuwanie się stopy i luz nad śródstopiem | Dobre trzymanie, dopasowany język, możliwość blokady pięty |
| Średnie | Najczęściej brak wyraźnych punktów nacisku | Równowaga między przestrzenią a stabilizacją |
Jak dobrać but sportowy do kształtu stopy
Przymierzanie najlepiej przeprowadzić po południu albo po treningu, kiedy stopa jest nieco większa. Załóż te same skarpety, których używasz podczas aktywności, i przymierz oba buty. Większa stopa wyznacza rozmiar, nawet jeśli różnica między stopami jest niewielka.
Po zasznurowaniu palce powinny móc swobodnie się poruszać. Przed najdłuższym palcem zostaw zwykle 0,5-1 cm zapasu. Pięta nie powinna wyskakiwać przy chodzeniu, ale lekki ruch jest dopuszczalny, dopóki stopa nie przesuwa się wyraźnie podczas biegu lub gwałtownego hamowania.
W butach do piłki nożnej, koszykówki czy siatkówki ważna jest nie tylko wygoda w marszu. Obuwie musi trzymać stopę przy nagłym zatrzymaniu i zmianie kierunku. Wybierając model do sportu drużynowego, sprawdź kilka krótkich sprintów, wspięć na palce i ruchów bocznych. Jeśli już wtedy czujesz punktowy ucisk na grzbiecie stopy, podczas meczu raczej się nasili.
Do biegania zwykle lepiej sprawdza się cholewka, która dopasowuje się do ruchu i nie tworzy twardej krawędzi nad ścięgnami. Do treningu siłowego potrzebujesz z kolei stabilniejszej podstawy, ale nie oznacza to zgody na ucisk podbicia. Rodzaj aktywności powinien decydować o konstrukcji podeszwy, a wysokość podbicia o przestrzeni wewnątrz buta.
Sznurowanie może rozwiązać problem ucisku
Wiele osób wymienia buty, choć problemem jest zbyt mocno ściągnięta cholewka. Przy wysokim podbiciu warto zastosować sznurowanie z tak zwanym oknem. Polega ono na pominięciu oczek znajdujących się dokładnie nad bolesnym miejscem, dzięki czemu sznurówki nie dociskają jednego punktu.
Można też poluzować sznurowanie w środkowej części i mocniej zablokować je bliżej kostki. Taki układ daje więcej miejsca nad podbiciem, a jednocześnie pomaga utrzymać piętę. Sznurówki powinny przylegać, lecz nie powodować drętwienia, pulsowania ani zmiany koloru skóry.
Przy niskim podbiciu przydatna bywa blokada pięty. Tworzy się ją przez przełożenie sznurówek przez ostatnie oczka w sposób pozwalający zaciągnąć górną pętlę mocniej niż resztę buta. Nie zaciskaj jednak całego sznurowania jednakowo. Różne strefy stopy potrzebują różnego napięcia.
Jeżeli po zmianie sznurowania nadal pojawia się ból, nie zakładaj automatycznie, że stopa musi się przyzwyczaić. Krótkie rozchodzenie jest normalne, ale narastające mrowienie, pieczenie lub obrzęk to sygnał, że konstrukcja buta nie pasuje.
Co oznacza ból na grzbiecie stopy
Ból podbicia może wynikać z prostego ucisku, zwłaszcza po zmianie modelu lub zbyt ciasnym sznurowaniu. Czasem przyczyną jest przeciążenie ścięgien prostowników, które pracują intensywnie podczas biegania, skakania i częstego hamowania. Sam ból nie pozwala jednak postawić diagnozy.
Zwróć uwagę na okoliczności. Jeśli dyskomfort pojawia się tylko w konkretnym bucie i znika po jego zdjęciu, prawdopodobny jest problem z dopasowaniem. Jeżeli ból utrzymuje się także bez obuwia, narasta z treningu na trening, pojawia się obrzęk albo bolesność punktowa, lepiej ograniczyć aktywność i skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Nie ignorowałbym również drętwienia palców, wyraźnego ocieplenia skóry i bólu po urazie. W takich sytuacjach zmiana wkładki czy poluzowanie sznurówek może nie wystarczyć. But sportowy powinien pomagać w ruchu, ale nie zastępuje oceny medycznej, gdy objawy są silne lub długotrwałe.
Najczęstsze błędy przy wyborze obuwia
- Kupowanie wyłącznie po numerze. Rozmiary różnią się między markami, a nawet między modelami tej samej marki.
- Testowanie tylko na siedząco. But trzeba sprawdzić w chodzie, truchcie i ruchu bocznym, jeśli ma służyć do sportu.
- Zaciskanie sznurówek do granicy komfortu. Mocniejsze nie zawsze znaczy stabilniejsze.
- Wybieranie buta na wyrost. Większy rozmiar może powodować przesuwanie się stopy i otarcia.
- Wymiana wkładki bez sprawdzenia wysokości. Grubsza wkładka zmniejsza przestrzeń nad podbiciem i może zwiększyć ucisk.
Najbardziej zdradliwy jest błąd z wkładką. Gdy stopa przesuwa się w bucie, wiele osób od razu dokłada grubą warstwę pod spód. Przy wysokim podbiciu taki zabieg często daje odwrotny efekt, bo unosi stopę bliżej języka. Najpierw sprawdź sznurowanie i dopasowanie cholewki, dopiero później eksperymentuj z wkładką.
Mała kontrola przed treningiem oszczędza duży problem
Przed wyjściem na boisko lub trasę poświęć minutę na sprawdzenie pięciu rzeczy: swobody palców, zapasu długości, nacisku na grzbiecie stopy, stabilności pięty i komfortu przy kilku dynamicznych krokach. Taki test jest prostszy niż leczenie otarcia albo przerwa w treningach z powodu przeciążenia.
Jeśli masz wysokie podbicie, zacznij od zwiększenia przestrzeni i zmiany sznurowania. Jeśli masz niskie, skup się na trzymaniu śródstopia i pięty. Dobrze dobrany but nie powinien wymagać bólu, aby stał się wygodny. To dopasowanie ma pracować dla stopy od pierwszego treningu, a nie dopiero po długim rozchodzeniu.
